PROUT – Teoria Postępowego Użytkowania

Prabhat Ranjan Sarkar urodził się w 1921 roku w miejscowości Jamalpur położonej w stanie Bihar w Indiach. Pochodził z szanowanej rodziny wywodzącej swoje korzenie od przywódców tamtego regionu. By pomóc rodzinie po śmierci ojca, postanowił przerwać studia w Kalkucie i powrócił do Jamalpuru, aby objąć posadę księgowego na kolei. W tym też okresie zaczął udzielać nauk starożytnej medytacji Tantry, domagając się, aby każdy praktykujący surowo przestrzegał kodeksu moralnych zachowań. W 1955 roku na prośbę swoich uczniów założył społeczno-duchową organizację Ananda Marga („Ścieżka Błogości”). W 1959 roku przedstawił Teorię Postępowego Użytkowania (w skrócie PROUT, od ang. Progressive Utilization Theory), obejmującą wskazówki, w jaki sposób zreorganizować społeczeństwo i gospodarkę dla dobra wszystkich.

Ruch Ananda Marga i PROUT szybko się rozprzestrzeniał w Indiach w latach 60. i wielu zwolenników Sarkara, którzy piastowali kluczowe stanowiska w urzędach publicznych Indii, aktywnie przeciwstawiało się wszechobecnej korupcji rządu, a także hinduistycznemu systemowi kastowemu. Dlatego wśród nacjonalistycznej grupy Hindusów wyłoniła się grupa opozycyjna i ostatecznie rząd uznał organizację Ananda Marga za wywrotową i rewolucyjną i zakazał przynależności do niej wszystkim osobom na stanowiskach publicznych. Zaskakujące może się wydać, że Komunistyczna Partia Indii (Communist Party of India-Marxist — CPI-M), która kontroluje stanowy rząd w Bengalu Zachodnim, również przeciwstawiała się ruchom Ananda Marga i PROUT, lecz wynikało to z faktu, że wyjątkowe połączenie duchowości i idei społecznych Sarkara przyciągało do niego zwolenników, pozbawiając partię członków.

Prześladowania i represje narastały. W 1971 roku Sarkar został aresztowany pod spreparowanymi zarzutami nakłaniania do zabójstwa. Został wtrącony do więzienia, gdzie służby rządowe dokonały próby otrucia go. Sarkar w proteście rozpoczął długą głodówkę, spożywając codziennie jedynie dwa kubki jogurtu rozcieńczonego z wodą. W 1975 roku premier Indii, Indira Gandhi wprowadziła stan wyjątkowy, podczas którego cenzurowano prasę i zakazano działalności wszystkich ugrupowań opozycyjnych. Spośród 26 grup, które znalazły się na liście organizacji nielegalnych, pierwszych 14 powiązanych było z ruchem Ananda Marga i PROUT.

Wszyscy znani działacze i członkowie tych ugrupowań zostali uwięzieni bez przeprowadzenia śledztwa. W okresie tego pogwałcenia zasad demokracji Sarkara uznano winnym i skazano na karę dożywotniego więzienia. Stan Wyjątkowy zakończył się w 1977 roku, gdy w wyniku wyborów Indira Gandhi straciła urząd, a w roku następnym Sarkar został w drodze apelacji oczyszczony z wszystkich zarzutów. W chwili opuszczenia więzienia zakończył swoją ponad pięcioletnią głodówkę.

Pisma Sarkara na temat Teorii Postępowego Użytkowania obejmują łącznie prawie 1500 stron zawierających szczegółowe wskazówki, jak różne stany Indii, zwłaszcza te najbiedniejsze, mogą stać się samowystarczalne. PROUT jest kompleksowym modelem makrogospodarczym o ogromnej głębi i stopniu zaawansowania, opracowanym, aby rozwijać i przynosić społeczno-gospodarcze korzyści regionom i ludziom w nich żyjącym przy jednoczesnej ochronie środowiska naturalnego. W niniejszej książce omówiono tylko podstawowe koncepcje i struktury sformułowane w teorii PROUT.

Ważne jest, by zrozumieć, że PROUT nie jest sztywnym modelem, który należy narzucić każdemu społeczeństwu. Stanowi on raczej holistyczny zestaw dynamicznych zasad, które można zastosować w odpowiedni sposób, aby pomóc każdemu regionowi prosperować, jednocześnie chroniąc i wzbogacając środowisko naturalne. Gdy jakiś kraj lub region zdecyduje się na zastosowanie tego modelu, obywatele i przywódcy będą musieli podjąć wiele odpowiedzialnych decyzji dotyczących tego, jak najlepiej wcielić owe zasady w życie, aby osiągnąć sukces.

Najczęściej zadawane pytanie dotyczące Teorii Postępowego Użytkowania brzmi: „Gdzie wprowadzono ją w życie?” Chociaż w wielu krajach na każdym kontynencie istnieją przykłady spółdzielni czy wspólnot opartych na Teorii Postępowego Użytkowania, świat nie będzie mógł ujrzeć tego modelu, dopóki cały stan bądź państwo nie postanowi wdrożyć tego zintegrowanego systemu w całości. Kiedy piszę te słowa, działacze ruchu PROUT w Australii, Argentynie i Brazylii opracowują szczegółowy raport na temat realnych sposobów zbudowania społeczeństwa postkapitalistycznego opartego na modelu PROUT w każdym z tych miejsc.

Jestem jednym z wielu ludzi wierzących, że Sarkar był jednym z największych mistrzów duchowych ery nowożytnej oraz że ten model przemian społecznych zrewolucjonizuje świat. Pewnej nocy, gdy spacerowałem z nim po parku w Bangkoku w Tajlandii, wyjaśnił mi, dlaczego w wielu państwach odmówiono mu wizy i sprzeciwiano się jego ideom: „Mówią, że jestem niebezpiecznym człowiekiem. Nie, nie jestem niebezpiecznym człowiekiem. Mam w sobie miłość do wszystkich i do każdego — żywię uniwersalną miłość. Nie jestem niebezpiecznym człowiekiem — jestem silnym człowiekiem”.

Wtedy zmienił się jego głos. Mówiąc powoli cichym i miarowym tonem, rzekł: „Tylko ci, którzy lubią podejrzany zapach egoizmu, obawiają się mojej osoby, ponieważ egoizm jest mentalnym schorzeniem, dla którego nie ma miejsca w systemie PROUT”.

fragment książki “Po kapitalizmie – wizja nowego świata według teorii PROUT” Dady Maheshvaranandy